Katamarany zmieniły czarter w ostatnich latach bardziej niż cokolwiek innego. W wielu bazach na Morzu Jońskim czy na Karaibach jest ich dziś więcej niż jachtów jednokadłubowych. Na nasz majowy rejs po Morzu Jońskim w 2026 roku wzięliśmy dwa, Lagoona 46 i Lagoona 40, dla kilkunastoosobowej załogi z szóstką dzieci.
Kto dotąd pływał na jachtach jednokadłubowych, musi jednak przestawić kilka nawyków. Katamaran nie jest trudniejszy, ale jest inny.
Dlaczego katamaran
Największa różnica to przestrzeń. Na katamaranie 40–46 stóp są zwykle cztery kabiny, często każda z własną łazienką, a salon i kokpit są na jednym poziomie, połączone szerokimi drzwiami. Nikt nie siedzi komuś na głowie, a osobne kadłuby dają prywatność, której na jednokadłubowcu nie ma.
Druga różnica to brak przechyłów. Katamaran żegluje na płasko, więc można zostawić na stole kubek, a osoby wrażliwe na chorobę morską czują się zwykle lepiej. Trzecia to płytkie zanurzenie, około 1,2–1,4 m, które pozwala stanąć bliżej plaży i wpłynąć w zatoki niedostępne dla głębszych jachtów.
Są też koszty. Katamaran jest droższy w czarterze, płaci się za niego więcej w marinach (często półtora raza tyle co za jednokadłubowiec tej samej długości), a w małych portach bywa problem z miejscem, bo zajmuje szerokość dwóch jachtów.
Manewry portowe
Dwa silniki oddalone od siebie o kilka metrów to największa zaleta katamaranu w porcie. Jeden silnik naprzód, drugi wstecz, i jacht obraca się niemal w miejscu. Ustawianie się rufą do kei czy wychodzenie z ciasnego miejsca jest przez to łatwiejsze niż na jednokadłubowcu z jedną śrubą.
Wadą jest duża powierzchnia boczna. Wysoka nadbudówka działa jak żagiel, więc przy bocznym wietrze katamaran dryfuje szybciej, niż się spodziewasz, szczególnie przy małej prędkości. Dwie zasady pomagają: podchodź zdecydowanie, bez nadmiernej prędkości, ale też bez „pełzania”, bo wtedy wiatr przejmuje kontrolę. I zawsze planuj manewr z uwzględnieniem tego, w którą stronę zniesie Cię wiatr. Pomocne jest też to, że skipper przy sterze na katamaranie często nie widzi drugiego rogu rufy. Osoba na rufie, która podaje odległości do kei, jest tu niezbędna.
Kotwiczenie z uzdą
Na katamaranie łańcuch nie pracuje bezpośrednio na windzie i dziobie. Po rzuceniu kotwicy i jej wbiciu na łańcuch zakłada się uzdę (bridle), czyli dwie liny prowadzone z obu pływaków i spięte hakiem na łańcuchu. Potem luzuje się łańcuch, aż obciążenie przejmie uzda.
Uzda rozkłada siły na oba kadłuby, zmniejsza myszkowanie jachtu na kotwicy i odciąża windę kotwiczną, która nie jest zaprojektowana do trzymania jachtu przez całą noc. Rano trzeba pamiętać, żeby najpierw wybrać trochę łańcucha i zdjąć uzdę, zanim zacznie się podnosić kotwicę. Zanim zrobisz to pierwszy raz w zatłoczonej zatoce, obejrzyj kilka nagrań. W sieci jest sporo dobrych krótkich filmów, które pokazują to krok po kroku.
Grot i zwroty
Stawianie grota. Grot na katamaranie jest duży i ciężki, a maszt wysoki. Stawia się go dokładnie pod wiatr, zwykle z pomocą kabestanu elektrycznego albo korby. Trzeba pilnować, żeby listwy żagla nie zaczepiły o lazy jacki, czyli linki trzymające worek na żagiel. Jedna osoba obsługuje fał, druga obserwuje żagiel i daje znać, kiedy coś się zaczepi.
Zwrot przez sztag. Katamaran jest lekki i szeroki, więc szybko traci prędkość i łatwo staje w linii wiatru. Wchodź w zwrot z dobrą prędkością i płynnie, bez gwałtownego ruchu sterem. Jeśli jacht się zatrzyma, przytrzymaj przez chwilę foka na starym halsie, żeby wiatr wepchnął dziób na nową stronę.
Refowanie. Jednokadłubowiec ostrzega o zbyt dużej ilości żagla przechyłem. Katamaran nie ostrzega, bo się nie przechyla, a obciążenie masztu i olinowania rośnie niezauważalnie. Refuj według tabeli producenta, którą zwykle znajdziesz w dokumentacji jachtu, i według prognozy porywów, a nie według odczuć.
Czy na pierwszy rejs?
Dla rodzin z dziećmi i dla większych grup katamaran to bardzo często najlepszy wybór. Jeśli masz doświadczenie na jednokadłubowcach, przestawisz się w jeden, dwa dni. Warto wcześniej obejrzeć nagrania z manewrów portowych i kotwiczenia, a pierwszy dzień zaplanować krótko, z jednym postojem na kotwicy i spokojnym portem na noc. Jeśli nie czujesz się pewnie, weź skippera na pierwsze dwa dni.
AI Nawigator dobierze katamaran do wielkości Twojej załogi i pokaże dostępne jednostki w wybranym terminie.